Berlijnreis 4 mavo, 30 jaar na de val van de muur

28 november 2019 HET ERASMUS

Van 20 tot en met 22 november bezochten de vierdejaars mavoleerlingen Berlijn. Docent Thomas Wigger maakte een mooi verslag van deze indrukwekkende stedenreis.


Waar komen we terecht?

Verkleumde koppies. Blauwe lippen. Ouders die in de kou blijven wachten tot hun kroost de wijde wereld gaat verkennen. Dat het lange wachten op het vertrek beloond mag worden met mooie herinneringen voor later. Via draad en golven zal verbinding worden gezocht met het oosten om te kijken of het hen goed gaat in Berlijn.

Eenmaal onderweg staren de leerlingen uit het beslagen raam, hun mond volproppend met lolly’s en chips, om zich af te vragen wat hen achter de horizon te wachten staat. "Wat gaan we zien? Waar zal ik slapen? Zal ik niet verdwalen in die veel te grote stad?" "Maar mevrouw, ik ben nog nooit met de metro geweest, hoe werkt zoiets?" "Komt goed meisje, alles komt goed" wordt er gefluisterd...

Mistig, koud en stil
Geouwehoer maakt plaats voor besef. Het geschrei van de takken is het enige geluid, wanneer de leerlingen stapvoets over het desolate concentratiekamp van Sachsenhausen lopen. De horizon lijkt uitgegumd door een grijs wolkendek, waarbij de Joodse barakken, Station Z en het pathologisch laboratorium stilletjes aan zichtbaar worden. Maar het gruwelijke verleden van de Holocaust is hier niet uitgegumd, maar wordt juist tastbaar in stand gehouden. Leerlingen beseffen, dat nooit meer. Stilletjes in de bus richting Oost Berlijn, al komen de blazerige verhalen snel weer op tafel. En dat moet ook. Door naar Oost Berlijn. De koffers ploffen we neer in het hostel, de magen worden gevuld, waarna de lange dag wordt afgesloten op Potsdammerplatz. Poseren voor de Muur om een kiekje naar huis te sturen; Alles 'fakka neef' pap en mam!
 


Op de vlucht
Trappelend van ongeduld zitten meneer Kruger en de heer van der Meer om 06:30 uur aan hun Fruhstück. Vandaag nemen zij de leerlingen mee door de stad aan de hand van verhalen over de geschiedenis van het Deutsche Reich, WO ll en de Koude Oorlog. Na het gemeende applaus vluchten de leerlingen nu zelf, zo snel mogelijk richting de Mc of KFC. Wie had dat 30 jaar geleden kunnen bedenken? Weinig mensen in ieder geval en als ze al hoopten op een revolutie in het Oosten, zaten ze opgesloten in de beruchte Stasi gevangenis Hohenschönhausen. En laat dat nou net de volgende stop zijn.


Rijdend langs de kille flats duiken de wachttorens en de hoge muren van de gevangenis op. In kleine groepen duiken we onder in de U-Boot, om te zien hoe het is om het verschil tussen dag en nacht niet meer te ervaren. Om te worden gekidnapt omdat je buurman je had verraden. Gemarteld worden om die ene vraag: "hoe komt u er toch bij, dat de mensen in het Westen het beter hebben dan wij?" Ook hier is niets van het verleden uitgegumd. Een moment later zijn de leerlingen vrij. Vrij om eigen keuzes te maken. Met de metro naar het Westen? Of met de lift omhoog naar de top van de Fernsehturm? Of toch liever shoppen in de KaDeWee? Dat het DDR tijdperk nog maar 30 jaar geleden achter ons ligt, blijft vreemd. De dag wordt afgesloten met een bezoek aan de Reichstag, maar niet voordat een schaar, een gasmasker en een balletjespistool zijn ingenomen door de security van Angela Merkels huis. Ach ja, het blijven leerlingen hè..
 



Herinneringen
In de nachten is het stil. Docenten besluiten wijs om de afluisterpraktijken van de Stasi maar niet in te zetten. Al verraden de kleine oogjes in de vroege ochtend veel. Een stiekeme glimlach van een groepje muiters doet de rest.

Koffie, boterham en gaan. Het stevige ontbijt was broodnodig. Op locatie krijgen leerlingen les over de examenonderdelen, al zal dat het laatste zijn waar ze aan hebben gedacht. We volgen met de benenwagen het pad van de Muur, die als een litteken door de stad beweegt. De geschiedenis van de Muur ligt er onder hun voeten. Net als hun toekomst van deze fijne groep leerlingen.

Een blauw soort van donker valt over de Kurfürstendam. De lichtjes in de ogen van de leerlingen stralen van plezier. Misschien van de volle tassen, of misschien wel het idee dat ze vanavond weer thuis zijn. De bus hobbelt over de snelweg. Leerlingen liggen onderuit gezakt, dopjes in de oren, ogen dicht. Even in hun eigen wereld. Wanneer ze later de selfies terug kijken komen hopelijk fijne en mooie verhalen naar boven, die hun wereld een klein beetje groter maakte. Dat al die herinneringen nooit uitgegumd mogen worden.

Thomas Wigger